به گزارش قدس آنلاین، «محفل» در فصل چهارم با دکور جدید و آیتم‌های متنوع، تلاش کرده است فضای صمیمی و معنوی خود را حفظ کند. تلاوت قرآن، گفت‌و گوهای معنوی، معرفی استعدادهای قرآنی و روایت داستان‌های الهام‌بخش از جمله بخش‌های اصلی این فصل هستند. میزبانان فصل چهارم محفل حامد شاکرنژاد، حسنین الحلو، احمد ابوالقاسمی و سیدجلال معصومی هستند که پیش‌تر نیز در برنامه حضور داشتند. دو میزبان جدید این فصل، حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر طباطبایی‌نژاد حافظ قرآن و نهج‌البلاغه و خطیب اهل اصفهان و ابومصطفی سالارزهی قاری قرآن بلوچ و اهل سنت نیز با هدف تنوع‌بخشی به اجرا و ایجاد ارتباط نزدیک‌تر با مخاطبان به برنامه اضافه شده‌اند.

برنامه‌ای که وقتی پا به میدان رسانه گذاشت، خبر از تغییر ریل در برنامه‌سازی مذهبی و مناسبتی می‌داد. در سال‌هایی که بسیاری از برنامه‌های تلویزیونی برای حفظ مخاطب ناچار به تغییرات گسترده در فرم و ترکیب عوامل می‌شوند، «محفل» مسیر متفاوتی را برگزید؛ مسیری که بدون تغییر در گروه داوری، بر نوآوری در تجربه روایی و دعوت از سوژه‌هایی تماشایی تکیه کرد؛ درواقع بررسی چهار فصل این برنامه نشان می‌دهد میز میزبانان برنامه به‌جای تغییرات پرتعداد، به بلوغ تدریجی رسیده است و هر بار که به گروه داوران اضافه شده با کارکرد ویژه ای متناسب با شرایط روز بوده است؛ روندی که در فصل چهارم به نقطه پختگی خود نزدیک شده است و دو چهره جدید با حفظ تنوع قومی و زبانی به میز داوری برنامه اضافه شدند.

میز میزبانان؛ امضای محفل

نخستین فصل «محفل» که در رمضان ۱۴۰۲ روی آنتن رفت، خبر از تولد برنامه‌ای با هویت جدید در برنامه سازی مناسبتی می‌داد به طوریکه در همان فصل اول ترکیب میز میزبانان (یا داوران) به امضای برنامه تبدیل شد. حضور حامد شاکرنژاد به‌عنوان چهره جوان و قاری بین‌المللی، احمد ابوالقاسمی در جایگاه قاری پیشکسوت و مدرس قرآن، سیدحسنین الحلو به‌عنوان نماینده فضای قرآنی جهان عرب و حجت‌الاسلام غلامرضا قاسمیان با رویکرد تحلیلی و معنایی، چهار ضلع میز را در فصل اول ساختند. این ترکیب نه‌تنها تنوع نسلی و جغرافیایی داشت بلکه کارکردهای متفاوتی را نیز پوشش می‌داد؛ از اجرا و تلاوت تا تحلیل و گفت‌وگو.

این ترکیب در فصل های بعدی تکمیل شد، گاهی در حد یک نفر تغییر کرد و یا با اضافه شدن چهره‌های جدید، بسته کامل‌تری از نظر محتوایی پیش روی مخاطبان قرار داد.

سیاست سازندگان بر حفظ این هسته اصلی در فصل‌های بعدی هم ادامه یافت؛ برخلاف برخی برنامه‌های مشابه که به بهانه ایجاد تنوع، چهره‌های اصلی را تغییر می‌دهند، «محفل» تلاش کرد رابطه‌ای که میان مخاطبان و میزبانان شکل گرفته را حفظ و تقویت کند.

سازندگان برنامه برای ایجاد تنوع سعی کردند مهمانان ویژه و خاصی به برنامه دعوت کنند و این نشان از وجود یک تیم سوژه‌یاب قوی و وسیع در پشت صحنه برنامه داشت. مثلا در قسمت اخیر، دختر نوجوان توان‌یابی به برنامه دعوت شد که توانایی‌هایش در حفظ قرآن، حیرت‌انگیز بود؛ «اسماء دغاغله» اهل اهواز دختر نابینایی با بیماری تنفسی، پوستی و جسمی بود که با همان شرایط سخت بیماری، روی ویلچر و با دستگاه تنفسی به برنامه آمد. او حافظ 20 جزء قرآن بود و تلاوت کم‌نظیرش، مخاطبان را متاثر و متحیر کرد. اسماء از معجزه قرآن در زندگی‌اش گفت؛ اینکه وقتی قرآن می‌خواند از دردهای جسمانی‌اش کاسته می‌شود. او آیه الکرسی را سوره آرامبخش زندگی‌اش توصیف کرد و با همخوانی جمع، این سوره در فضای برنامه طنین‌انداز شد که لحظاتی روحانی را پدید آورد. یکی از صحنه‌های زیبای این قسمت، هم‌صحبتی پدر اسما و دخترش به زبان مادری (عربی) بود که اشک را روی صورت حاضران پهن کرد.

دعوت از اقوام مختلف، یکی از امتیازات «محفل» است که با اصالت بخشی به حفظ تکثر قومی، فرهنگی و زبانی در ایران، همه را زیر سایه امن قرآن جمع کرده است.

می‌توان گفت برند شدن «محفل» باعث شد تا مسیر سوژه‌یابی در دعوت از مهمانان هموارتر شود و هرکسی در ایران و خارج از کشور، استعداد قرآنی دارد یا برای تبلیغ قرآن کاری کرده است، می‌داند مرجع رسانه‌ای‌اش کجاست. در یکی از قسمت‌های این برنامه، کاسبی به نام آقای درخشان‌فر، معرفی شد که مغازه‌اش را به یک موسسه قرآنی تبدیل کرده بود. این فعال قرآنی حدود سه‌هزارو پانصد کودک و نوجوان را در سالهای متمادی با اهدای جوایزی کوچک، جذب قرآن کرده بود. معرفی کار بزرگ آقای درخشانی‌فر با امکاناتی کوچکی که داشت، انگیزه‌ای برای کسانی است که گمان می‌کنند خدمت به قرآن نیامند امکانات و اختیارات بزرگ است درحالیکه دعوت به مسیر قرآن، همت و ارادت می خواهد.

روایتی از زندگی قرآنی جامعه ایرانی

اگرچه در آغاز تصور می‌شد که «محفل»، یک برنامه استعدادیابی قرآنی است ولی فصل‌های بعدی و تغییر کارکرد میز میزبانان نشان داد که این چند نفر بیش از اینکه نقش داور داشته باشند، نقش همراه و مشوق را دارند و برنامه قرار است روایتی از زندگی قرآنی جامعه ایرانی داشته باشد. یعنی برخلاف بسیاری از برنامه‌های مذهبی که صرفاً گفت‌وگو محور یا سخنرانی بودند، «محفل» بر تجربه‌های انسانی همراهی با قرآن تمرکز داشت به‌‍طوریکه جلوه‌های قرآن را در زندگی مردم نشان می‌داد و حضور مهمانانی با داستان‌های واقعی و معجزات و اثراتی که از برکات قرآن در زندگی‌شان دیده بودند باعث همذات‌پنداری مخاطبان می‌شد.

علاوه بر این، تعاملات شخصی، شوخی‌ها، واکنش‌های احساسی و گفت‌وگوهای میان‌ میز میزبانان با مهمانان در هر فصل پررنگ‌تر می‌شد و مخاطب دیگر با مجموعه‌ای از داوران یا میزبانان روبه‌رو نبود، بلکه با گروهی آشنا مواجه ‌شده بود که حضورشان، به برنامه جان و معنا می‌بخشید. گروهی که برند «محفل» را ‌ساختند و تداوم برنامه‌هایشان خارج از ماه مبارک رمضان نیز نشان از ثبات قدم در مسیر ترویج زندگی قرآنی داشت مثلا دعوتشان به دیگر کشورهای اسلامی و حضور در برنامه‌ها و مجامع قرآنی باعث می‌شد که «محفل» بیشتر بر سرزبان‌ها بیفتد چرا که آنها زیر سایه برنامه قرآنی «محفل» گرد هم آمده بودند.

«محفل» با یک نیازسنجی درست، از قواره برنامه‌ای صرفا مناسبتی بیرون آمد و با «محفل ستاره‌ها» در شبکه کودک و نوجوان، برندش را خارج از ماه رمضان بازیابی کرد. «محفل ستاره ها» با گروه داوران ثابت در قالبی جدید و با نگاه آموزشی و انگیزشی به نوجوانان، سعی در به رشد و تقویت استعدادهای قرآنی داشت؛ برنامه‌ای که به زبان کودک و نوجوان نزدیک بود و میزبانان سعی داشتند تا با ادبیات و گفتمانی نزدیک‌تر به دنیای کودک و نوجوان، ارتباط مؤثرتری با گروه هدف مخاطبان‌شان برقرار کنند.

فصل چهارم «محفل» هم بر مدار موفقیت فصل‌های قبلی سوار شده است و با حفظ ترکیب اصلی میز میزبانان و تغییرات اندک، چینش و کارکردشان را انعطاف‌پذیرتر کرده است به‌طوریکه تعامل با مهمانان برنامه یا شوخی‌هایشان باهم باعث شده تا این میز از یک عنصر ثابت صحنه به بخشی پویا از روایت تبدیل شود و پیوندی عاطفی و حسی را با مخاطبان برقرار کند.

در واقع موفقیت «محفل» نتیجه ایده‌ای نو از روایت‌های انسانی در بیان معجزات و اثرات قرآن در زندگی است. اگرچه این برنامه، مناسبتی و دینی است اما با جسارت سازندگانش برای ساخت یک برنامه مناسبتی بزرگ و استاندارد با دکورهای چشم‌نواز، انتخاب‌های درست، انعطاف و تنوع در دعوت از مهمانان و حتی تبلیغ گسترده در شبکه‌های اجتماعی، توانست برندسازی کند و با وجود عمر اندک از زمان تولدش اما حالا به نمونه‌ای قابل اتکا تبدیل شده است که مخاطبان سیما در آستانه ماه مبارک رمضان هر سال، انتظار بازگشت فصل جدیدش را می‌کشند.